فصلنامه علمی _ رتبه ب

توسعه و کاربست چارچوب تحلیلی–تلفیقی برای ارزیابی ارتباط شاخص‌های شهر ۱۵ دقیقه‌ای با مسیرهای گذار شهری پایدار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه طراحی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.48311/udd.2026.117331.82805
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین و به‌کارگیری یک چارچوب تلفیقی برای تحلیل و ارزیابی میزان تحقق شاخص‌های شهر ۱۵ دقیقه‌ای در ده شهر منتخب انجام شده است. این چارچوب شاخص‌های کلیدی شهر ۱۵ دقیقه‌ای را بر اساس مولفه‌های مفهومی اثرگذار بر چهار مسیر گذار برنامه‌ی DUT (Driving Urban Transitions) شامل حمل‌ونقل پایدار شهری، فضاهای انسان‌محور، لجستیک و خدمات هوشمند، و حکمرانی و مشارکت شهری منطبق و بازتفسیر می‌کند و بدین‌ترتیب ابزار تحلیلی برای شناسایی نقاط قوت، ضعف و اولویت‌های سیاستی فراهم می‌آورد.

روش‌ها: این مطالعه از نوع کاربردی و تحلیلی–تطبیقی است و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی هدایت‌شده انجام می‌شود. چارچوب مفهومی پژوهش، به‌عنوان مبنای تحلیل شهرهای منتخب، امکان بررسی تطبیقی شاخص‌ها و ارتباط آن‌ها با مسیرهای گذار DUT را فراهم می‌آورد.

یافته‌ها: تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که تحقق شاخص‌های کلیدی شامل نزدیکی، دسترسی، تراکم، تنوع، اختلاط کاربری، سازگاری، انعطاف‌پذیری، مقیاس انسانی، اتصال، دیجیتالی‌شدن و همه‌شمولی در چهار مسیر گذار DUT با شدت و کیفیت متفاوت رخ داده است. این تفاوت‌ها به ساختار کالبدی، سیاست‌های برنامه‌ریزی، تراکم جمعیت، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی مرتبط است.

نتیجه‌گیری: نتایج نشان می دهند تحقق کامل مدل شهر 15 دقیقه ای مستلزم هماهنگی میان چهار حوزه کلیدی DUT و شاخص های کلیدی مرتبط با آن است و تمرکز صرف بر یک حوزه، شکاف عملکردی و نابرابری فضایی ایجاد می‌کند. چارچوب تلفیقی ارائه‌شده می‌تواند راهنمای سیاست‌گذاری محلات، ارتقای کیفیت زندگی شهری و طراحی پروژه‌های پایلوت در شهرهای مختلف باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Developing and Applying an Analytical–Integrative Framework for Assessing the Links between 15-Minute City Indicators and Sustainable Urban Transition Pathways

نویسندگان English

Saeede Alikaei 1
armita maljaie 2
1 Department of Urban Design, Faculty of Urban Planning, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Faculty of Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Objective: This study aims to develop and apply an integrated framework for analyzing and assessing the implementation of 15-minute city indicators in ten selected cities. The framework aligns and reinterprets key 15-minute city indicators based on conceptual components influencing the four transition paths of the DUT (Driving Urban Transitions) program, including sustainable urban transport, human-centered urban spaces, smart logistics and services, and governance and civic participation. In doing so, it provides an analytical tool for identifying strengths, weaknesses, and policy priorities.



Methods: The study is applied and analytical–comparative in nature and employs a directed qualitative content analysis approach. The conceptual framework serves as the basis for analyzing selected cities, enabling a comparative assessment of the indicators and their alignment with the DUT transition paths.



Findings: Comparative analysis shows that the implementation of key indicators—proximity, accessibility, density, diversity, land-use mix, adaptability, flexibility, human scale, connectivity, digitalization, and inclusivity—varies in intensity and quality across the four DUT transition paths. These differences are directly influenced by urban form, planning policies, population density, transport infrastructure, and socio-economic inequalities.



Conclusion: The results indicate that the full realization of the 15-minute city model requires coordination across the four DUT domains and their associated indicators, as focusing solely on one domain creates performance gaps and spatial inequities. The proposed integrated framework can guide neighborhood-level policymaking, enhance urban quality of life, and inform the design of pilot projects in various cities

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Urban Transitions
15-Minute City
DUT Framework
Integrated Analytical Framework

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 دی 1404

  • تاریخ دریافت 10 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 18 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 17 دی 1404
  • تاریخ اولین انتشار 17 دی 1404
  • تاریخ انتشار 17 دی 1404