دانشگاه تربیت مدرس گفتمان طراحی شهری ۳۱۱۶-۰۲۱۲ مقالات آماده انتشار 2026 07 29 The reconstruction of historical cemeteries as an urban space (Case study: historical cemetery of Dar es Salaam in the city of Shiraz) بازآفرینی گورستان‌های تاریخی به مثابه یک فضای شهری (مطالعه موردی: گورستان تاریخی دارالسلام شهر شیراز) 29069 10.48311/udd.2026.121154.82837 FA حمیدرضا شاهینی فر کارشناسی ارشد طراحی شهری دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب 0000-0001-8141-4114 میلاد همافر مربی شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران 0000-0002-1618-5420 Journal Article 2026 06 17 Findings: historical cemeteries act as &quot;collective memory spaces&quot; beyond the function of burial. With the advent of urban modernism, many of these spaces have been removed from urban life and turned into abandoned stains. Analysis of spatial layout with DepthmapX software indicates the presence of dead ends and a decrease in the sense of security, while points with high selection indicators have the potential to become collective spaces.<br /> Conclusion: the historical cemetery of Dar es Salaam Shiraz has become an insecure space due to abandonment and lack of integrated management. The research combines multi-functional theoretical foundations, new analysis tools and stakeholder participation to provide an expanded framework for the revival of these spaces with an identity-tourism approach.Findings: historical cemeteries act as &quot;collective memory spaces&quot; beyond the function of burial. With the advent of urban modernism, many of these spaces have been removed from urban life and turned into abandoned stains. Analysis of spatial layout with DepthmapX software indicates the presence of dead ends and a decrease in the sense of security, while points with high selection indicators have the potential to become collective spaces.<br /> Conclusion: the historical cemetery of Dar es Salaam Shiraz has become an insecure space due to abandonment and lack of integrated management. The research combines multi-functional theoretical foundations, new analysis tools and stakeholder participation to provide an expanded framework for the revival of these spaces with an identity-tourism approach. اهداف: پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوبی نظام‌مند برای تحلیل و بازطراحی گورستان‌های تاریخی ایران به مثابه یک فضای شهری زنده، با تأکید بر گورستان تاریخی دارالسلام شیراز انجام شده است. اهداف خرد شامل احیا و ارتقای کیفی این گورستان و بازطراحی آن متناسب با پتانسیل تاریخی و فرهنگی آن بوده و هدف کلان، تدوین چارچوبی بسط‌پذیر برای بازطراحی گورستان‌های تاریخی ایران با رویکرد هویتی-گردشگری است.<br /> روش: پژوهش از نوع کاربردی و از لحاظ روش‌شناختی در زمره پژوهش‌های ترکیبی قرار می‌گیرد. گردآوری داده‌ها به دو شیوه اسنادی (برای مبانی نظری و چارچوب مفهومی) و میدانی انجام شده است. در بخش میدانی، برای شناسایی و تحلیل گورستان دارالسلام از ابزارهای نرم‌افزاری GIS، Space Syntax و مدلسازی سه‌بعدی استفاده گردید. همچنین مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۵ نفر از مدیران شهری، کارشناسان و ساکنان و نیز ماتریس SWOT برای تدوین راهبردها به کار گرفته شد.<br /> یافته‌ها: گورستان‌های تاریخی فراتر از کارکرد صرف تدفین، به مثابه «فضاهای حافظه جمعی» عمل می‌کنند. با ظهور مدرنیسم شهری، بسیاری از این فضاها از حیات شهری حذف و به لکه‌هایی متروکه تبدیل شده‌اند. تحلیل چیدمان فضایی با نرم‌افزار DepthmapX بیانگر وجود کوچه‌های بن‌بست و کاهش حس امنیت است، در حالی که نقاط با شاخص‌های بالای انتخاب، پتانسیل تبدیل به فضاهای جمعی را دارند.<br /> نتیجه‌گیری: گورستان تاریخی دارالسلام شیراز به دلیل متروک شدن و نبود مدیریت یکپارچه به فضایی ناامن تبدیل شده است. این پژوهش با تلفیق مبانی نظری چندکارکردی، ابزارهای تحلیل نوین و مشارکت ذی‌نفعان، چارچوبی بسط‌پذیر برای احیای این فضاها با رویکرد هویتی-گردشگری ارائه می‌دهد.