دانشگاه تربیت مدرس گفتمان طراحی شهری ۳۱۱۶-۰۲۱۲ مقالات آماده انتشار 2026 07 11 An analysis of the concept of life and quality of life of residents of neighborhoods with urban green spaces (Case study: Parks of the 4 districts of Piranshahr) واکاوی مفهوم سر زندگی و کیفیت زندگی ساکنان محلات دربستر فضاهای سبز شهری (مورد مطالعه: پارک های نواحی ۴ گانه پیرانشهر) 28931 10.48311/udd.2026.120512.82831 FA فرزاد ناصری فر گروه معماری،واحد ارومیه،دانشگاه آزاد اسلامی،ارومیه،ایران 0009-0000-2659-7202 بابک مطیعی گروه معماری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران 0000-0002-1511-9472 Journal Article 2026 05 20 Aims: Urbanization and the decline of environmental quality in neighborhoods have increased the importance of urban green spaces in improving residents’ vitality and quality of life. This study aimed to explain the role of urban green space quality in the vitality and quality of life of users of four selected parks in Piranshahr.<br /> Methods: This applied study was conducted using an explanatory mixed-methods design. In the quantitative phase, data were collected through a questionnaire completed by 200 users of Khayyam, Niloufar, Laleh, and Farhang parks and were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation, and multiple regression. In the qualitative phase, 16 short semi-structured interviews and field observations were conducted, and the data were examined through coding and thematic analysis.<br /> Findings: The results showed that sensory perceptions were the strongest predictor of quality of life, with a beta coefficient of 0.906, and vitality, with a beta coefficient of 0.663. The quality-of-life model explained 78.9% and the vitality model explained 68.8% of the variance in the dependent variables. Social interactions also had a positive and significant effect on both variables. The qualitative findings showed that users mainly perceived park quality through environmental calmness, landscape beauty, shade, vegetation, opportunities for staying, family presence, everyday interactions, and perceived safety.<br /> Conclusion: Improving urban parks should move beyond increasing physical facilities and should focus on pleasant sensory experience, social interaction, perceived safety, opportunities for staying, and human-centered design. اهداف: رشد شهرنشینی و کاهش کیفیت محیطی محلات، اهمیت فضاهای سبز شهری را در ارتقای سرزندگی و کیفیت زندگی ساکنان افزایش داده است. هدف این پژوهش تبیین نقش کیفیت فضاهای سبز شهری در سرزندگی و کیفیت زندگی کاربران چهار پارک منتخب شهر پیرانشهر بود.<br /> روش‌ها: این مطالعه کاربردی با رویکرد آمیخته کمی-کیفی و طرح تبیینی انجام شد. در بخش کمی، داده‌ها با پرسشنامه از 200 کاربر پارک‌های خیام، نیلوفر، لاله و فرهنگ گردآوری و با آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شد. در بخش کیفی، 16 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته کوتاه و مشاهده میدانی انجام و داده‌ها با کدگذاری و تحلیل مضمون بررسی شد.<br /> یافته‌ها: نتایج نشان داد ادراکات حسی قوی‌ترین پیش‌بین کیفیت زندگی با ضریب بتای 906/0 و سرزندگی با ضریب بتای 663/0 است. مدل کیفیت زندگی 9/78 درصد و مدل سرزندگی 8/68 درصد از واریانس متغیرهای وابسته را تبیین کرد. کنش‌های اجتماعی نیز اثر مثبت و معناداری بر هر دو متغیر داشتند. یافته‌های کیفی نشان داد کاربران کیفیت پارک را عمدتاً از طریق آرامش محیطی، زیبایی منظر، سایه، پوشش گیاهی، امکان مکث، حضور خانواده‌ها، تعاملات روزمره و احساس امنیت ادراک می‌کنند.<br /> نتیجه‌گیری: ارتقای پارک‌های شهری باید فراتر از افزایش تجهیزات کالبدی باشد و بر تجربه حسی مطلوب، تعامل اجتماعی، امنیت ادراک‌شده، امکان مکث و طراحی انسان‌محور تمرکز کند.