دانشگاه تربیت مدرس گفتمان طراحی شهری ۳۱۱۶-۰۲۱۲ مقالات آماده انتشار 2026 04 18 From Sense of Place to Place-Making: A Study of Tehran Railway Square Focusing on the Perspectives of Local Vendors and Workers از حس مکان تا خلق مکان: مطالعه‌ای بر میدان راه‌آهن تهران با تأکید بر دیدگاه شاغلین مجاور 28408 10.48311/udd.2026.112487.0 FA سعید یدالهی کارشناس‌ارشد طراحی‌شهری، گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران آزاده لک دانشیار، گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 06 03 Introduction: Tehran Railway Square, one of the capital’s most important transportation hubs with a long history, holds great potential to become a vibrant and memorable place. However, despite efforts to renovate and improve its physical quality, it has yet to transform into a genuine place with a deep sense of place.<br /> Objective: This article aims to examine the sense of place in Tehran Railway Square from the perspective of Vendors and local workers, seeking to answer the questions: From their viewpoint, how effective have the renovation interventions been in shaping and enhancing the sense of place? And how can a place-making approach be applied to create a better space in this square?<br /> Methodology: To achieve this objective, a qualitative research method was used, including semi-structured and visual interviews.<br /> Findings: The findings indicate that physical interventions have not positively impacted the sense of place, and in some cases, have had the opposite effect. This was also evident in identifying users’ environmental preferences, revealing that aesthetic interventions failed to meet the core needs of space users, who in fact had different preferences and requirements.<br /> Conclusion: As a result of the findings, the study proposes an improved place-making model to enhance spatial quality and sense of place in Tehran Railway Square, emphasizing the necessity for urban interventions to adhere to the principles of “true functionalism.”<br />   بیان مسئله: میدان راه‌آهن تهران، یکی از مهم‌ترین مراکز حمل‌ونقل پایتخت، با قدمتی طولانی، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یک مکان سرزنده و خاطره‌انگیز را دارد. بااین‌حال، علی‌رغم تلاش‌های صورت‌گرفته برای بهسازی و ارتقای کیفیت کالبدی آن، هنوز نتوانسته است به یک مکان واقعی با حس مکان عمیق تبدیل شود.<br /> هدف: این مقاله، با هدف بررسی حس مکان در میدان راه‌آهن تهران از دیدگاه کسبه و شاغلین مجاور، به‌دنبال پاسخ به این سوال است که از دیدگاه این گروه، مداخلات بهسازی این عرصه‌عمومی چقدر در شکل‌گیری و ارتقاء حس مکان مؤثر بوده‌است؟ و چگونه می‌توان با رویکردی مکان‌‌ساز، به خلق فضایی بهتر در این میدان دست یافت؟<br /> روش: در راستای هدفِ تدوین‌شده، از روش تحقیق کیفی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و تصویری استفاده شده‌است.<br /> یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مداخلات کالبدی در ارتقاء حس مکان اثرگذار نبوده و یا جهت برعکس داشته‌است. امری‌که در شناسایی ترجیحات محیطی کاربران نیز نمایان شد و مشخص شد که مداخلات زیبایی‌شناسی نتوانسته نیاز اصلی کاربران فضا را برطرف سازد، در واقع آن‌ها ترجیحات و نیازمندی‌های دیگری داشته‌اند.<br /> نتیجه‌گیری: به‌عنوان ماحصل یافته‌ها، پژوهش مدل بهبودیافته‌ی خلق مکان برای ارتقای کیفیت فضایی و حس مکان در میدان راه‌آهن تهران را ارائه می‌دهد، که مؤلفه‌های سازنده‌ی آن، بر ضرورت تبعیت مداخلات شهری از «عملکردگرایی واقعی» تأکید می‌کند.<br /> <br />