دانشگاه تربیت مدرس گفتمان طراحی شهری ۳۱۱۶-۰۲۱۲ مقالات آماده انتشار 2026 01 31 Explaining a comprehensive approach to planning educational uses with the aim of improving the quality of neighborhood livability Case study: Baharestan neighborhood, Shahrood تببین رویکردی جامع در انطباق شهری کاربری های آموزشی با هدف بهبود کیفیت زیست پذیری محله نمونه موردی: محله بهارستان شاهرود 28146 10.48311/udd.2026.118815.82818 FA اسلام کرمی استادیار دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0000-0002-2236-1259 مجید قلیان اول دانشگاه صنعتی شاهرود. دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی 0009-0009-6965-4604 Journal Article 2026 01 07 This study assessed the livability of Baharestan neighborhood in Shahrood city, Iran, through urban land use planning, focusing on educational facilities as a case study. It adopted a descriptive-analytical method with a mixed qualitative-quantitative approach. Eight criteria—location, compatibility priority, connectivity type, quantitative, social, environmental, spatial, and qualitative—were extracted from literature and specialized sources. Data were gathered and analyzed via GIS software (for access, service radius, and per capita calculations), field observations, and checklists. The neighborhood’s educational network consists of 2 kindergartens, 3 elementary schools, 1 middle school, and 1 art school. Strengths include an appropriate service radius (500–1200 meters), suitable proximity to green spaces and residential zones, effective pedestrian access, and lack of environmental pollution. Major challenges encompass per capita deficits in kindergartens (1620 m²), middle schools (2933 m²), and art schools (1114 m²), contrasted by a surplus in elementary schools (6033 m²). Other issues involve over-concentration on busy roads leading to heavy traffic, poor traffic safety, limited nighttime surveillance, inadequate use diversity, and weak visual contrast. Elementary schools received the highest score (3.87), while kindergartens and art schools scored lowest (3.25). SWOT analysis identified strengths such as extensive service coverage and functional convergence, and weaknesses including high traffic generation and absence of complementary cultural uses. The study concludes that optimized educational planning enhances livability by advancing spatial justice, safety, social interactions, and environmental quality. Proposed solutions involve raising per capita standards, redistributing facilities, bolstering safe pedestrian and bicycle networks, improving physical identity, and adding complementary cultural and sports facilities. این پژوهش با هدف ارزیابی زیست‌پذیری محله بهارستان شهر شاهرود از طریق برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری و تمرکز بر کاربری‌های آموزشی انجام شد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی بود و معیارهای ارزیابی (مکان‌یابی، اولویت سازگاری، نوع ارتباط، کمی، اجتماعی، زیست‌محیطی، کالبدی و کیفی) از ادبیات و منابع تخصصی استخراج گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار GIS (تحلیل دسترسی، شعاع خدماتی و سرانه)، مشاهده میدانی و چک‌لیست‌ها جمع‌آوری شد. یافته‌ها نشان داد شبکه آموزشی محله (۲ مهدکودک، ۳ مدرسه ابتدایی، ۱ مدرسه راهنمایی و ۱ هنرستان) دارای نقاط قوت مهمی نظیر شعاع خدماتی مناسب (۵۰۰ تا ۱۲۰۰ متر)، همجواری مطلوب با فضای سبز و بافت مسکونی، دسترسی پیاده مؤثر و عدم آلودگی محیطی است. با این حال، چالش‌های جدی شامل کمبود سرانه در مهدکودک (۱۶۲۰ مترمربع)، راهنمایی (۲۹۳۳ مترمربع) و هنرستان (۱۱۱۴ مترمربع)، تمرکز بیش از حد در محورهای پرتردد (ایجاد ترافیک شدید)، ضعف ایمنی ترافیکی، نظارت شبانه پایین، تنوع کاربری ناکافی و تباین بصری ضعیف مشاهده شد. مدارس ابتدایی با مازاد سرانه (۶۰۳۳ مترمربع) بالاترین امتیاز (۳.۸۷) و مهدکودک و هنرستان پایین‌ترین امتیاز (۳.۲۵) را کسب کردند. تحلیل SWOT نقاط قوت مانند پوشش خدماتی گسترده و همگرایی عملکردی و ضعف‌هایی نظیر ترافیک‌زایی بالا و نبود کاربری‌های فرهنگی مکمل را شناسایی کرد. نتایج تأکید دارد که مکان‌یابی و برنامه‌ریزی بهینه کاربری‌های آموزشی می‌تواند زیست‌پذیری را از طریق ارتقای عدالت فضایی، ایمنی، تعاملات اجتماعی و کیفیت محیطی بهبود بخشد. راهکارهای پیشنهادی شامل افزایش سرانه‌ها، بازتوزیع مراکز، تقویت دسترسی ایمن پیاده و دوچرخه، ارتقای هویت کالبدی و توسعه کاربری‌های مکمل فرهنگی-ورزشی است.